 |
 |
Nieuwsbrief Innoforte herfst 2011
Inhoud
Herfstnieuwsbrief van Innoforte: nieuws over industriële warmte, biomassa en warmtenetten.
De herfst staat voor de deur. En bij elke inluiding van een nieuw jaargetijde verschijnt de nieuwsbrief van Innoforte. In deze herfstnieuwsbrief vestigen we onze blik op interessante projecten en mogelijkheden op het gebied van duurzame warmte en koude voor industrie, warmtenetten en biomassa. Daarnaast brengen we graag onze workshops en vacature bij u onder de aandacht. We wensen u veel inspiratie en een goed seizoen toe.
Trias thermodynamica in de industrie
Naar analogie van de “trias energetica” in de gebouwde omgeving heeft Innoforte de “trias thermodynamica” gedefinieerd voor industriële restwarmte:
1. Terugwinning van warmte: voor hetzelfde proces of voor een ander proces, al dan niet via warmte-opslag en/of via een warmtepomp (als de temperatuur net te laag is). Inzicht kan worden verkregen met een bijvoorbeeld pinch-technologie (zie grafiek);
2. Omzetten van restwarmte in een andere nuttige energievorm voor eigen gebruik: elektriciteit of koude (bijvoorbeeld met de TAP, ORC of absorptiewarmtepomp);
3. Leveren van restwarmte aan derden, bijvoorbeeld via een warmtenet.
Innoforte werkt momenteel aan procesoptimalisatie en warmtelevering bij een koffiebrander en bij een glasproducent. Samenwerking tussen procestechnologen en energiespecialisten is daarbij van groot belang. De kwaliteit en continuïteit van het primaire proces is immers van levensbelang. Anderzijds blijken innovaties juist tot stand te kunnen komen bij een goede kruisbestuiving van disciplines.
Hoewel de theoretische potentie van industriële restwarmte voor de verwarming van gebouwen enorm groot is, blijkt het economische potentieel in de praktijk beperkter. De uitkoppeling van de warmte (warmtewisselaars), betrouwbaarheid van de levering, de zekerheid van de afname, de transportafstanden en de investeringsbereidheid van de industrie zijn beperkende factoren. Positieve factoren zijn de toenemende belangstelling voor duurzaamheid, de mogelijkheid tot het verkrijgen van CO2 credits vanaf 2013 en de waardering van externe warmtelevering in de EPC (nieuwbouw) en energielabels (bestaande bouw).
De TAP: restwarmte omzetten in elektriciteit
We hebben in onze nieuwsbrieven regelmatig aandacht voor de ontwikkeling van de TAP: een innovatieve installatie waarmee restwarmte kan worden omgezet in elektriciteit. De bouw van de demonstratie-eenheid heeft enige vertraging opgelopen als gevolg van diverse factoren. Inmiddels lijken de laatste problemen te zijn opgelost en kan de TAP binnen enkele dagen in bedrijf. We verwachten enige weken te moeten inregelen en testen alvorens met de eerste resultaten naar buiten te kunnen komen. Onderstaande foto’s tonen de installatie zoals deze is geplaatst bij kartonfabriek Smurfit Kappa Solid Boards in Nieuweschans.
In de vaten zitten de warmtewisselaars (warmtetoevoer circa 130°C en warmteafvoer op circa 30°C) en de alternators die de golfbeweging omzetten in elektriciteit. De foto rechts toont de warmtewisselaar tussen de thermische olie in de TAP en het heetwatercircuit die de warmte uit het rookgaskanaal transporteert.
Velen vragen ons om de werking van de TAP uit te leggen. Populair gezegd komt het er op neer dat een geluidsgolf zich in een gesloten systeem voortbeweegt. Geluid is een verdichting van een gas die zich voortbeweegt via knopen en buiken. Door te verwarmen op plaatsen waar de druk het hoogst is zal het gas de druk worden verhoogd (bij gelijk volume) en door te koelen waar de druk het laagst is zal de druk worden verlaagd. Elke keer dat de golf de warmtewisselaars voor verwarming en koeling passeert zal de uitslag (amplitude) worden vergroot.
In de alternators (een soort omgekeerde luidspreker) wordt een magneet in beweging gebracht die zich door een spoel beweegt en zo elektriciteit opwekt. Voor de geïnteresseerden: op de website van Aster staat een uitgebreidere omschrijving van het principe, voorzien van animaties.
Ontwikkeling en aanbesteding warmtenetten
Innoforte is momenteel betrokken bij de ontwikkeling van warmtenetten in Maastricht, Roermond, Apeldoorn en Amstelveen/Aalsmeer. De ontwikkeling van warmtenetten vergt integrale aandacht voor techniek, bedrijfseconomie en mens (er zijn vele stakeholders). Gemeentes en provincies vormen veelal de aanjager in het begin van het ontwikkelproces. Wij achten het van groot belang voor de voortgang van het ontwikkelproces en voor de slaagkans dat in een vroeg stadium samenwerking met marktpartijen wordt gezocht. Aan de basis van de samenwerking met marktpartijen ligt een basisvisie ten aanzien van de rollen van overheden en marktpartijen:
De ontwikkeling van warmtenetten vergt een individueel afgestemde procedure, gebaseerd op de lokale mogelijkheden, ambities en randvoorwaarden. Innoforte heeft samen met LexSigma advocaten diverse standaarden ontwikkeld waarbinnen de verschillende rollen van gemeentes en provincies en de mogelijkheden voor aanbesteding en staatsteun zijn beschreven. Op 3 november organiseert Agentschap NL met Innoforte en LexSigma een workshop voor gemeenten en provincies. Klik hier voor meer informatie en aanmelding.
Workshops ontwikkeling en aanbesteding energieprojecten
Veel gemeenten, regionale samenwerkingsverbanden en provincies hebben ambitieuze klimaatdoelstellingen geformuleerd in de afgelopen jaren. De vertaling van dit beleid naar concrete projecten is geen sinecure, zeker niet in het licht van het huidige politieke en economische landschap. Ook de complexe, bijvoorbeeld gemeentelijke, organisatie kan een voortvarende aanpak in de weg staan. Er zullen immers vele afdelingen bij betrokken zijn die voor het nemen van beslissingen vaak weer afhankelijk zijn van raad of college.
Innoforte biedt deze organisaties workshops aan waarin de link tussen klimaatbeleid en de realisatie van concrete energieprojecten wordt gelegd. In deze workshop brengen wij onze kennis in op het gebied van techniek, bedrijfseconomie en recht die wij zoveel mogelijk interactief zullen toespitsen op de lokale ambities en mogelijkheden.
Het resultaat is dat de organisatie zich voortvarend kan richten op de ontwikkeling van energieprojecten. Zo nodig kan Innoforte daarna verdere begeleiding bieden, toegespitst op het gekozen ontwikkelpad en geënt op de specifieke behoefte van de gemeente, regio of provincie. U kunt hier een beschrijving van de workshop downloaden.
Biogaslevering door veehouder Hissink
| Nauwe samenwerking tussen melkveehouder René Hissink en GGNet moet leiden tot een duurzame warmtevoorziening voor de locatie van zorgaanbieder GGNet in Warnsveld. Op grond van een haalbaarheidsstudie uitgevoerd door Innoforte naar de financiële consequenties komt een energiesysteem met biogas (energieopwekking uit dierlijke mest) steeds reëler in beeld. |
|
Innoforte bracht de veehouder en de zorgverlener met elkaar in contact. Zowel de gemeente Zutphen als de provincie Gelderland zijn in de voorbereidingsfase nauw bij het project betrokken. Ook hebben zij financiële steun geboden. Ten behoeve van de aanvraag van een SDE subsidie heeft Innoforte de veehouder ondersteund met de aanvraag omgevingsvergunning. De subsidie zal begin 2012 worden aangevraagd.
Op 13 september jl. gaf Wim Mans een presentatie tijdens het International Biomass Valorisation Congress over financiering en risico’s van biomassaprojecten. Hij ging met name in op de maatschappelijke waarde van biomassa en de wijze waarop die zijn om te zetten in bottom line economische waarde voor financiers.
Door onder andere de maatschappelijke waarde van lagere CO2 emissies, een schonere lucht in de stad, een lagere afhankelijkheid van de prijs van fossiele brandstoffen en het maatschappelijke en economische elan kan een overheid participeren op basis van een langer termijn rendement dan marktpartijen. Hierdoor dalen de kapitaallasten en stijgt de bedrijfseconomische waarde van een project.
U kunt de sheets van onze presentatie hier downloaden.
Nieuw boek over warmtenetten
| Op de jaarbijeenkomst van Warmtenetwerk (zie bij menu Activiteiten) op 5 oktober zal Maurits Groen het boek 'Warmte in de Nederlanden' presenteren. Dit boek is niet zomaar een herdruk van 'Warmte in Nederland', maar een vernieuwde versie. De belangrijkste vernieuwing is de opname van informatie en praktijkvoorbeelden uit Vlaanderen. Maar er zijn ook nieuwe onderwerpen zoals subsidie voor duurzame warmte, de warmtewet en de IPO Nationale Routekaart Restwarmte opgenomen in deze nieuwe uitgave. |
|
|
